ENZİMLERİN ÖZELLİKLERİ

1. Enzimlerin etkilediği maddeye substrat denir
2. Enzim molekülünün sadece belirli bir kısmı substrata bağlanır. Aktif bölge olarak adlandırılan bu kısım, apoenzim kısmındaki bir cep ya da oluk görünümündedir. Enzimin hangi substrata etki edeceği aktif bölgenin özgün şekli ile belirlenir.
3. Enzim ve substrat arasında anahtar-kilit uyumu vardır. Bu yüzden her enzim belirli bir substrata etki edebilir. Enzim substratına geçici olarak aktif bölgeden bağlanır ve enzim-substrat kompleksi oluşur. Enzimin etkisi ile substrat ürüne dönüşür. Enzim hiç bir değişikliğe uğramadan reaksiyondan ayrılır.
4. Enzimler hiçbir değişime uğramadan reaksiyondan ayrılır. Bu yüzden aynı reaksiyon çeşidinde defalarca kullanılabilirler. Yapısı bozulan enzimler parçalanır ve yeniden sentezlenir.
5. Enzimlerin çoğu tersinirdir. Reaksiyonları çift yönlü gerçekleştirirler. Alyuvar hücrelerimizde karbondioksit taşınımın da görev alan karbonik anhidraz enzimi tersinir çalışan enzimlere örnektir.
***UYARI*** Sindirim enzimleri tersinir değildir. Reaksiyonları tek yönlü gerçekleştirirler.
6. Enzimler genelde belirli bir reaksiyona özgüdür. Bu nedenle her hücrede tepkime çeşidi kadar enzim çeşidi vardır.
7. Enzimler hücrede üretilir. Hücre içinde ve dışında çalışabilir.
8. Enzimler çok hızlı çalışır. İnsan vücudunda hücresel solunum sonucu zehirli bir molekül olan hidrojen peroksit(H2O2) oluşur. Karaciğer hücrelerinde katalaz enziminin varlığında saniyede 5 milyon H2O2, su ve oksijene parçalanabilir. Katalaz enziminin yokluğunda ise aynı miktar H2O2'nin parçalanması üç yüzyıl sürer.
9. Enzimler genel olarak hücrelerde takım halinde çalışırlar. Bir enzimin ürünü diğer enzimin substatı olabilir. İnsanlarda nişasta sindiriminde amila ve maltaz takım halinde çalışır.
10. Takım halinde çalışan enzimlerin aktiviteleri geri beslenme mekanizması ile denetlenir. Miktarı yeterli düzeye ulaşan son ürün ilk enzime bağlanarak tepkimeyi durdurur(son ürün inhibitör etkisi). Hücrede son ürün tükendiğinde yeniden çalışmaya başlar.

Geri bildirim mekanizması: Takım halinde çalışan enzimlerde miktarı belirli bir düzeye gelen son ürün, ilk enzime bağlanarak substratla tepkimeye girmesini engeller ve tepkime durur.
11. Aktif enzimler substratın sonuna -az eki getirilerek adlandırılır (Maltaz, lipaz, peptidaz gibi).
12. Her enzimin yapımından bir gen sorumludur. Genin mutasyona uğraması, ilgili enzimin sentezini engeller.

ENZİMLERİN YAPISI

Enzimler protein yapılı organik moleküllerdir. DNA'daki kalıtsal bilgiye(gen) göre sentezlenirler. Enzimler yapısına göre basit ve bileşik enzim olarak ikiye ayrılırlar.

                Basit enzimler: Sadece proteinden meydana gelir. Metabolik aktivite için yardımcı kısma gerek duymaz. Pepsin ve üreaz bu tür enzimlerdir.
                Bileşik enzimler: Protein ve yardımcı kısımdan oluşurlar. Birçok enzim etkinlik gösterebilmek için apoenzim adı verilen protein kısım ile kofaktör adı verilen protein olmayan moleküllere ihtiyaç duyar. Kofaktörler organik veya inorganik yapılı olabilir.
                 Enzim aktivitesinde görev yapan Fe+²,Mn+², Mg+² ve Zn+² vb. iyonlar inorganik kofaktörlerdir. Kofaktörler organik bir molekül ise koenzim adını alır. B grubu vitaminlerin çoğu koenzimlerin önemli bir parçasını oluşturur.
                 Bileşik enzimlerde apoenzim etki edeceği maddeyi belirlerken, koenzim yada kofaktör kısmı enzimlerin esas iş yapan bölümünü oluşturur. Bu kısım enzimlerin protein olan bölümünden daha küçüktür.
                 Besinlerle beraber yeterli oranda vitamin ya da mineral alınmazsa, bazı enzimler iş göremeyeceğinden metabolik aksaklıklar sonucunda bazı hastalıklar ortaya çıkar.

***UYARI***  Bir apoenzim, belirli bir koenzim yada kofaktörle çalışır. Fakat bir moenzim ya da kofaktör birden fazla apoenzimle çalışabilir. Bu nedenle hücrelerde bulunan apoenzim çeşidi, koenzim ya da kofaktör çeşidinden fazladır.

ENZİMLER

              Canlı hücrelerde gerçekleşen yapım ve yıkım tepkimelerinin tamamına metabolizma denir. Hücrelerdeki metabolik olayların gerçekleşebilmesi için tepkimeye girecek moleküllerin aktifleşmesi ve belirli bir enerji düzeyine ulaşması gerekir. Kimyasal bir tepkimenin başlaması için gerekli olan minimum enerjiye aktivasyon enerjisi denir.
                Kimyasal tepkimelerde moleküller birbirine çarparak reaksiyona girerler. Bu yüzden sıcaklığın arttırılması reaksiyona giren moleküllerin kinetik enerjilerini arttırdığından aktivasyon enerjisi daha çabuk aşılır ve reaksiyon hızlanır. Bu yöntem hücrelerde kullanılamaz. Çünkü sıcaklığın artması hücre yapısını oluşturan proteinlerin bozulmasına neden olur ve hücre zarar görür. Bu yüzden hücreler kimyasal tepkimeleri hızlandırmak için katalizör adı verilen maddeleri kullanırlar. Katalizör varlığında ilgili moleküller fazla ısıya gerek duyulmadan tepkimeye girebilirler. Katalizörler reaksiyonu hızlandırdığı gibi reaksiyon sonunda yapısal bir değişime de uğramaz. Canlı hücrelerde kullanılan katalizörlere enzim denir.

***UYARI***  Enzimler aktivasyon enerjisini düşürerek reaksiyon hızını arttıran biyolojik katalizörlerdir.












    A-)ENZİMİN YAPISI:
         

    B-)ENZİMLERİN ÖZELLİKLERİ:

    C-)ENZİMLERİN ÇALIŞMASINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER:

ENZİMLER VE VİTAMİNLER

A-)ENZİMLER:


B-)VİTAMİNLER: